Maliye Politikasının Araçları ve Amaçları
Giriş
Maliye politikası yakın dönemde kullanılan bir kavram olmayıp tarihi ilk devletlere hatta ilk topluluklara dayanır. Maliye politikası gibi bir kavram o dönemlerde kullanılmıyor olsa da toplumsal yaşam içerisinde toplulukları veya devleti idare edenler tarafından piyasaya yapılan her bir etki bu kavram içerisinde değerlendirilmedir.
Maliye kelimesi Arapça' dan dilimize girmiştir ve kelime kökünde yer alan "mal" genellikle devlet malını temsil etmektedir. Küresel ekonomiler de göz önüne alındığında maliye kelimesi yerine artık "finans" sözcüğünün kullanılması daha yaygın hale gelmiştir. Özü itibariyle ikisi de aynı şeyi ifade etmektedir.
"Kamu Maliyesi" kavramı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu' nun 4. maddesinin 1.fıkrasında kapsam olarak tanımlanmıştır:
Madde 4- Kamu maliyesi; gelirlerin toplanması, harcamaların yapılması, açıkların finansmanı, kamunun varlık ve borçları ile diğer yükümlülüklerinin yönetimini kapsar.
Tanımda geçen gelir toplanması, harcama yapılması, açıkların kapatılması ve diğer yükümlülüklerin yönetimi 5018 sayılı kanun ile yapılmaktadır ve kanunun 3. maddesinin 1. fıkrasının "l" bendinde kamu mali yönetimi tanımı, "m" bendinde ise "mali kontrol" ifadeleri tanımlanmıştır:
- l) Kamu malî yönetimi: Kamu kaynaklarının tanımlanmış standartlara uygun olarak etkili,
ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlayacak yasal ve yönetsel sistem ve süreçleri,
m) Malî kontrol: Kamu kaynaklarının belirlenmiş amaçlar doğrultusunda, ilgili mevzuatla
belirlenen kurallara uygun, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için
oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri... kapsar.
Yani mali yükümlülükler takdiri olarak değil kural (yasal) olarak karşımıza çıkmaktadır. İşte devletin bu yükümlülüklerini yerine getirirken (belirli amaçlara ulaşmaya çalışırken) kullandığı bir takım araçlar vardır.
Maliye Politikasının Araçları:
- Devlet Harcamaları
- Devlet Gelirleri
- Borçlanma
- Bütçe
Devlet yukarıda yer alan maliye politikası araçlarını kullanarak genel itibariyle altta yer alan amaçlara ulaşmayı hedefler.
Maliye Politikasının Amaçları:
- Gelir Dağılımında Adalet
- Kaynak Kullanımında Etkinlik
- İktisadi İstikrar (ki bu kavram kendi içinde fiyat istikrarı ve tam istihdamı barındırır)
- Ekonomik Büyüme ve Kalkınma
1929 yılında ortaya çıkan ve 1929-1935 yılları arasında yıkıcı bir etki gösteren "Büyük Buhran" devletlere, Klasik İktisatçı' ların serbest piyasa ekonomisinin tek başına sorunları halletmede yeterli olmadığı göstermiş, 1936 yılında John Maynard Keynes'in yayınlamış olduğu "İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi” kısaca Genel Teori adlı kitabı bahsettiğimiz araçlar ve amaçları içinde barındıran maliye politikasının devlet eliyle nasıl kullanılması gerektiğini açıklayarak adeta döneminde bir kurtarıcı olmuştur.
Peki günümüzde maliye politikası sosyo-ekonomik hedeflere ulaşmada kullanılan birincil araç mıdır? Hayır. Küreselleşen...
Yazının devamını okumak için TIKLAYINIZ.